Η διοικητική διαίρεση της χώρας που επεβλήθη με τον Νόμο Καποδίστρια, δημιούργησε στην Τήνο εκτός από τον ομώνυμο δήμο και την κοινότητα Πανόρμου, έναν ακόμη δήμο, που ένωσε τα τριαντατέσσερα χωριά της ενδοχώρας του νησιού, το Δήμο Εξωμβούργου.

 

Το χωριό Τριπόταμος είναι χτισμένο ανάμεσα σε τρεις ποταμούς ‘λαγκάδια’ στους πρόποδες του Ξώμπουργου. Από τα αρχαιότερα χωριά του νησιού με καμάρες, σκάλες, στοές, πλακόστρωτα δρομάκια. Στον Τριπόταμο γιορτάζεται το έθιμο της Γεννήσεως (Κάβου) τα Χριστούγεννα με στοιχεία πρωτοχρονιάτικα, μεσαιωνικά και αγιορείτικα. Ο Σμπεράδος είναι συνεχόμενος οικισμός του Τριποτάμου.


Ο Κτικάδος είναι παραδοσιακό χωριό, με καταπληκτική θέα στη θάλασσα, με καμάρες και πλακόστρωτα σοκάκια, ασβεστωμένους δρόμους και με μεγάλα σπίτια στολισμένα με μαρμάρινα υπέρθυρα. Το χωριό έχει δύο εκκλησίες, του Τιμίου Σταυρού στην είσοδο του χωριού με το αξιόλογο καμπαναριό και της Μεγαλομάτας με τη μοναδική μαρμάρινη είσοδο. Η παλιά βρύση με τα πέτρινα πλυσταριά, συμπληρώνει τη γραφικότητα και την ομορφιά του χωριού. Ο Κτικάδος είναι η γενέτειρα του Καπετάν – Σβέτσου.


Ο Χατζηράδος είναι ένα μικρό γραφικό χωριό με θέα στη θάλασσα, δρομάκια στρωμένα με πλάκες, κάτασπρα σπίτια, λουλουδιασμένες αυλές και το κοσμεί η εκκλησία της Αγίας Τριάδος.


Το χωρίο Κάμπος βρίσκεται στο κέντρο του νησιού, στην πλούσια κοιλάδα που μοιράζεται με τη Κώμη και τη Καλλονή. Το χωριό έχει δύο εκκλησίες της Αγίας Τριάδος με την αξιόλογη βοτσαλωτή αυλή και της Αγίας Αικατερίνης με το πανέμορφο ξυλόγλυπτο τέμπλο, που χτίστηκε το 1770 επί Ρωσοκρατίας προς τιμήν της αυτοκράτειρας της Ρωσίας Αικατερίνης Α’. Το παραδοσιακό πλυσταριό του χωριού συντηρείται ως σήμερα.


Στο Ταραμπάδο που είναι χτισμένος από το 1700 και έχει πολλές καμάρες βρίσκεται η πιο εντυπωσιακή συστάδα περιστεριώνων. Οι περιστεριώνες που εξαπλώθηκαν στο νησί από τους Ενετούς προσέφεραν στους κατοίκους ένα σημαντικό έσοδο από το εμπόριο του κρέατος και της κουτσουλιάς των περιστεριών. Οι περιστεριώνες αποτελούν αναλλοίωτα δείγματα της τοπικής λαϊκής αρχιτεκτονικής, φτιαγμένα από το χέρι του Τηνιακού τεχνίτη και λαξευμένα από τον ισχυρό άνεμο, τη βροχή και την αλμύρα της θάλασσας. Κανένα άλλο νησί στο Αιγιακό χώρο δεν διαθέτει τόσο μεγάλο και ποικιλία περιστεριώνων, οι οποίοι σχεδόν στο σύνολό τους εξακολουθούν να συντηρούνται από τους σημερινούς ιδιοκτήτες.


Το Σμαρδάκειτο είναι το χωρίο που έχει διατηρήσει περισσότερο ακέραια από κάθε άλλο τα παραδοσιακά του χαρακτηριστικά. Χωριό γραφικότατο με πλακόστρωτους δρόμους και δίπατα σπίτια, στολισμένα με υπέρθυρα και φροντισμένες αυλές. Μπροστά στην εκκλησία του Αγίου Αντωνίου με το ψηλό πύργινο καμπαναριό, υπάρχει μεγάλη πλακόστρωτη πλατεία με παραδοσιακό πλυσταριό και τρεχούμενο νερό από το ξινάρι της παμπάλαιας πηγής. Στην ίδια περιοχή βρίσκεται και η εκκλησία της Παναγίας του Βρυσίου όπου γίνεται τοπικό πανηγύρι κάθε Πρωτομαγιά καθώς και ο όρμος του Αγίου Ρωμανού.


Η Ξυνάρα είναι παλιό χωριό στην αγκαλιά του Ξώμπουργου. Έδρα της Αρχιεπισκοπής Τήνου στα Βυζαντινά χρόνια και κατόπιν της Καθολικής Αρχιεπισκοπής. Σήμερα είναι η έδρα του δήμου Εξωμβούργου. Οι δύο εκκλησίες της Ξυνάρας, η Παναγία του Ροδαρίου (1860-1870) Μητρόπολη της Καθολικής Αρχιεπισκοπής και των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου (1836) είναι αντιπροσωπευτικές της Τηνιακής αρχιτεκτονικής. Στο ‘Παλάτι του Δεσπότη’ το μεγάλο κτήριο του περασμένου αιώνα, λειτουργούσε το ιεροσπουδαστήριο. Σήμερα στεγάζεται το αρχείο των Καθολικών ενοριών (το παλαιότερο της Τήνου) και μουσείο εκκλησιαστικών κειμηλίων.


 

Τα Λουτρά είναι ένα χωριό με μεγάλη ιστορία αφού εδώ είχαν χτίσει τα μοναστήρια τους οι Ιησουΐτες και οι Ουρσουλίνες μοναχές. Το συγκρότημα των Ουρσουλινών λειτούργησε (1860 – 1940) ως ένα από τα σημαντικότερα σχολεία θηλέων της Ελλάδας. Στην αρχαιότητα υπήρχαν φημισμένα λουτρά στα όρια του χωριού.


Το μικρό κάτασπρο χωριό Σκαλάδος είναι χτισμένο στην βουνοπλαγιά. Είναι η γενέτειρα του καθολικού ιερέα και ποιητή του περασμένου αιώνα Νικολάου Περπινιάτη.


Μοναδικό είναι το θέαμα των γρανιτένιων ηφαιστειογενών ογκόλιθων που βρίσκονται διάσπαρτοι στο οροπέδιο της Βωλάξ. Ο ομώνυμος οικισμός με τα λιγοστά κάτασπρα σπιτάκια του ακουμπισμένα στους τεράστιους μονόλιθους, απομεινάρια μιας ηφαιστειακής έκρηξης πριν από είκοσι χιλιάδες χρόνια, αποτελεί μοναδικό θέαμα. Στο χωριό λειτουργούν και τα μοναδικά σ’ ολόκληρο το νησί εργαστήρια καλαθοπλεκτικής.                περισσότερα


Μικρό παραδοσιακό χωριό ο Κουμάρος στο κέντρο της Τήνου έχει κτιστεί στις απότομες πλευρές του βουνού Φούρκα.


Παραδοσιακό χωριό και ο Τζάδος στο δρόμο για τη Μέση. Στο πεντόστρατο που ενώνει τους δρόμους που οδηγούν στις τέσσερις άκρες του νησιού είναι χτισμένη η Μέση.


Ο Κέχρος είναι μικρό γραφικό χωριό με την εκκλησία της Παναγίας του Ελέους να το δεσπόζει. Ωραία εκκλησία με θαυμάσιο τρούλο έχει ένα αξιόλογο ξυλόγλυπτο με τέσσερις μεγάλες κολώνες, τεράστια στέψη σε σχήμα δανδελωτό. Το χωριό είναι γνωστό για την τέχνη των ‘στρατουράδων’ (κατασκευαστές σαμαριών) που ανθούσε παλαιότερα.


 

Η Στενή στους πρόποδες του Τσικνιά είναι το μεγαλύτερο από τα χωριά της Τηνιακής ενδοχώρας. Στη Στενή παλαιότερα ήκμαζε η βιοτεχνία παπουτσιών. Σήμερα δεν υπάρχει ίχνος από τα τσαγκαράδικα παρά μόνο μια σχολή ταπητουργίας. Οι εκκλησίες του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Αντωνίου είναι αξιόλογα μνημεία. Έξω από το οικισμό βρίσκονται σκόρπια πανέμορφα ξωκλήσια. Η Φανερωμένη, ο Άγιος Δημήτρης, η Κιουρά των Αγγέλων. Οι χωματόδρομοι οδηγούν στις πανέμορφες παραλίες της Σάντα Μαργαρίτας, της Φανερωμένης, του Αγίου Δημήτρη με τις βοτσαλωτές παραλίες.


Η Μυρσίνη (Μουσουλού) είναι παλιό χωριό. Η εκκλησία του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου είναι τρίκλιτη, μεγαλόπρεπη με άρτια αρχιτεκτονική διάταξη.

Από τη Μυρσίνη μπορεί κανείς να ανέβει στην κορυφή του Τσικνιά που θεωρείται η κατοικία του Αιόλου, ή να κατηφορίσει στη Λιβάδα.


Η παραλία της Λιβάδας, διαθέτει ένα σύμπλεγμα από παραδοσιακούς βραχώδεις σχηματισμούς που αλλάζουν συνεχώς μορφή καθώς διαβρώνονται από τα ισχυρά κύματα της θάλασσας. Στην ακτή καταλήγει και το ποτάμι που διέσχιζε την Τήνο μέχρι τα νεώτερα χρόνια και διερχόταν από την περιοχή του Εξωμβούργου. Ο υγρότοπος που σχηματίζεται στις εκβολές των ρευμάτων συγκεντρώνει ποικιλίες σπάνιων πουλιών.


Η Ποταμιά είναι χωριό απομονωμένο, περιτριγυρισμένο από πράσινο και φωλιάζει στη πλαγιά του Τσικνιά ανάμεσα σε λαγκάδια με τρεχούμενα νερά που παλαιότερα κινούσαν τους νερόμυλους της περιοχής. Στο κέντρο του οικισμού δεσπόζει η εκκλησία της Παναγίας του Καρμίλου, η ‘Καρμελιτάνα’. Πιο κάτω από τον οικισμό βρίσκονται οι παραλίες της Σάντα Μαργαρίτας και της Λυχναφτιάς.


Ο Φαλατάδος είναι ένα παλιό χωριό που χρονολογείται από το 1400, χτισμένο αμφιθεατρικά απέναντι από το Κεχροβούνι. Στολίδι του χωριού είναι η μαρμάρινη εκκλησία του Αη Γιάννη και η πανέμορφη κυκλαδίτικη πλατεία της Μεγαλόχαρης. Στο χωριό διατηρούνται και λειτουργούν πολλά πατητήρια και ρακεζιά, και τον Σεπτέμβρη γίνονται πολλά πανηγύρια κατά την παραγωγή ρακιού. Το Νοέμβρη γίνονται τα ‘χοιροσφάγια’ ένα άλλο τοπικό έθιμο. Στο χωρίο υπάρχει λαογραφικό Μουσείο. Έξω από τον οικισμό απλώνονται τα βράχια της Καψιανής και η γραφική περιοχή ‘Ψαλίδι’. Στην ‘Κακιά Σκάλα’ γίνεται μεγάλο πανηγύρι το Σεπτέμβρη.


Τον ιδιαίτερο παραδοσιακό του χαρακτήρα έχει διατηρήσει το μικρό χωριό Κρόκος που έχει πάρει τ’ όνομά του από το ομώνυμο φυτό. Είναι πατρίδα του ιατροφιλόσοφου Μαρκάκη Ζαλώνη που έγραψε την ιστορία της Τήνου το 1809.


Τα Μοναστήρια είναι μικρό εγκαταλειμμένο χωριό ξεχασμένο από τους κατοίκους του στη φθορά του χρόνου. Στο χωριό η εκκλησία του Αγ. Ιωσήφ δεσπόζει ανάμεσα στα χαλάσματα των σπιτιών.


Η Περάστρα είναι χωριό καταπράσινο χτισμένο δεξιά και αριστερά του ομώνυμου ποταμού, με παλιά πετρόκτιστα γεφύρια, ωραίες βρύσες, ερείπια ελαιοτριβείων και νερόμυλων.
To ιστορικό ελαιοτριβείο της Περάστρας

Φωτογραφικό υλικό από τους μύλους στην Περάστρα...


Το Σκλαβοχωριό είναι η γενέτειρα του Ν. Γύζη, ενός από τους μεγαλύτερους νεοέλληνες ζωγράφους που διέπρεψε στο Μόναχο αφήνοντας πλούσια πολιτιστική κληρονομιά για όλη την Ελλάδα. Αξιόλογη είναι η εκκλησία της Αγ. Τριάδος καθώς και το πλυσταριό που κατασκευάστηκε το 1821.


 

Σκαρφαλωμένο στο βουνό είναι το χωριό Αγάπη με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική ομορφιά του. Πλακόστρωτοι δρόμοι, σοκάκια, καταπληκτικές καμάρες, παραδοσιακά σπίτια με μοναδικά υπέρθυρα και το παραδοσιακό πηγάδι με τις πλύστρες του χαρακτηρίζουν το χωριό. Στην περιοχή Γρίζα με τα τρεχούμενα νερά και την καταπράσινη ρεματιά υπάρχουν περιστεριώνες. Αξιόλογη είναι και η εκκλησία του Αγ. Αγαπητού.

Photogallery


 

Το κεφαλοχώρι Κώμη (Περαία) πήρε το όνομά του από τον τιμαριούχο Κόμη που κατέλαβε την περιοχή. Στην αυλή του ναού του Αγ. Ιωάννη διατηρείται από την προχριστιανική περίοδο μαρμάρινη ενεπίγραφη στήλη ύψους δύο μέτρων. Η κοιλάδα της Κώμης ονομάζεται Λιβάδι, είναι ευφορότατη και καταλήγει στην παραλία της Κολυμπήθρας με την πανέμορφη αμμουδιά και την άγρια ομορφιά της μικρής λιμνοθάλασσας που αποτελεί αξιόλογο βιότοπο στον οποίο συγκεντρώνονται κύκνοι, πάπιες και άλλα αποδημητικά πουλιά. Στη μέση του κόλπου της Κολυμπήθρας υπάρχει το μικρό νησί ‘Δρακονήσι’, που μοιάζει με δράκο που αναπαύεται. Από το ξωκλήσι του Φύλακτου η θέα προς τη θάλασσα και το καταπράσινο λιβάδι είναι μοναδική.


Η Καλλονή (Κελιά) είναι ένα κατάφυτο χωριό στην άκρη του Λιβαδιού. Η ονομασία του οφείλεται στα ‘κελιά’ των ερημιτών που υπάρχουν στο παλιό αντρικό μοναστήρι Αγ. Υπακοή. Η εκκλησία του Αγ. Ζαχαρία είναι η μεγαλύτερη της Τήνου και περιβάλλεται από μια υπέροχη βοτσαλωτή αυλή. Στο χωριό λειτουργεί σχολή ταπητουργίας.


Στο χωριό Αετοφωλιά που έχει κτιστεί πάνω στο λόφο του ‘Βοριά το Βουνί’, πνέουν μόνιμα βόρειοι άνεμοι. Για πολλά χρόνια υπήρξε ένα από τα κέντρα κεραμικής των Κυκλάδων. Στη θέση ‘Κάνναβα’ υπάρχει ένα από τα ωραιότερα φυσικά τοπία με πυκνή βλάστηση. Λίγο μακρύτερα συναντάμε το μεσαιωνικό οικισμό ‘Της Κόρης ο Πύργος’ που πολλοί μύθοι λένε ότι εδώ κατοικούσε η Περσεφόνη, κόρη της Θεάς Δήμητρας. Κατά άλλους εδώ ήταν ο Πύργος μιας βασιλοπούλας που εξορίστηκε. Οι γύρω τοποθεσίες ‘Καμμένη Σπηλιά’, ‘Ελληνικάρια’, και τον ‘Πολέμου ο Κάμπος’ παρουσιάζουν μεγάλο φυσικό ή ιστορικό ενδιαφέρον.


Το Κάτω Κλείσμα είναι ένα εύφορο χωριό στην άκρη του λιβαδιού της Κώμης. Από εδώ αρχίζει ουσιαστικά το λιβάδι Κώμης-Καλλονής με τα πολλά νερά, τους καλαμώνες, και το απέραντο πράσινο. Στην περιοχή έχουν ανακαλυφθεί ευρήματα της Κυκλαδικής περιόδου, κυρίως κατάλοιπα αρχαίου ναού, με τα οποία έχει κτιστεί η εκκλησία της Παναγίας. Η εκκλησία της Αγ. Αναστασίας είναι χτισμένη σε πρωτοχριστιανικό ναό. Στο χωριό υπάρχουν ερείπια από δύο παλιά ελαιοτριβεία.


Ο Καρκάδος είναι μικρός οικισμός. Στην ανατολική του πλευρά υπάρχει αρχαίο λατομείο χαλκού και πιθανότατα η ονομασία του προέρχεται από τις λέξεις χαλκός ή χαλκιάς ή καρκάς. Η παλιά εκκλησία του Σωτήρα έχει ένα καμπαναριό που διακρίνεται για τη μεγάλη του κλίση, γι’ αυτό και ονομάζεται ‘Μικρή Πίζα’.


 

Το πιο πράσινο χωριό του νησιού είναι η Καρδιανή. Χτισμένη στη πλαγιά του βουνού ‘Πατέλες’ σκεπασμένη από πλατάνια και ελιές, διασχίζεται από μια ρεματιά που καταλήγει στη παραλία του Γιαννάκη. Γραφικά σκαλοπάτια, ασβεστωμένοι πλακόστρωτοι δρόμοι, καμάρες, σοκάκια, λουλουδιασμένες αυλές κοσμούν το χωριό. Το χωριό έχει τρεις μεγάλες εκκλησίες. Στην μια άκρη του χωριού η Αγ. Τριάδα, στο κέντρο η Κοίμηση της Θεοτόκου και στο άλλο άκρο η Κιουρά. Από τα θεμέλια του ναού αυτού αναβλύζει δροσερή πηγή.
Σε ανασκαφές που έγιναν στη περιοχή έξω από την Καρδιανή ευρέθηκαν έξι τάφοι και πολλά αρχαιολογικά ευρήματα. Έξω από το χωριό υπάρχει δρόμος που οδηγεί στις πανέμορφες παραλίες Αγ. Πέτρος, Όρμος Γιαννάκη και Καλύβια.

Photogallery

The church of Ag.Triada


Τα Υστέρνια είναι γραφικό χωριό σκαρφαλωμένο στην πλαγιά του βουνού ‘Μεροβίγλια’. Βρίσκεται στα υστερνά του νησιού και σ’ αυτό οφείλεται το όνομά του. Μαρμαρόστρωτα δρομάκια, καμάρες, αυλές, δίπατα σπίτια στολισμένα με μαρμάρινα υπέρθυρα. Το χωριό με την καταπληκτική θέα στην Σύρο είναι ένα πραγματικό μπαλκόνι στο Αιγαίο. Είναι η πατρίδα πολλών σπουδαίων γλυπτών όπως του Γ. και Ι. Βιτάλη με σπουδές στην καλλιτεχνική σχολή του Μονάχου και τιμητικές διακρίσεις στο εξωτερικό, του Λ. Λαμέρα με σπουδές στην Ελλάδα και Παρίσι, του Λ. Σώχου που μεσουράνησε στην Ευρώπη, του Α. Σώχου που διακρίθηκε στην τέχνη της ξυλογλυπτικής. Βορειότερα του χωριού συναντάμε το πιο εντυπωσιακό τοπίο στην τοποθεσία των Μύλων, όπου σώζονται ερείπια πολλών ανεμόμυλων, δείγματα δόξας και παρακμής που έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα μνημεία. Στα νότια ο Όρμος της Άμμου (Υστερνίων) με την υπέροχη αμμουδιά του. Ένας παλιός μαρμαρόστρωτος δρόμος συνδέει τον Όρμο με τα Υστέρνια.

Η περιπλάνηση στα μέρη του Δήμου Εξωμβούργου δεν είναι παρά μια μαγευτική αποκάλυψη. Πανέμορφα παραδοσιακά χωριά, φυσικά μονοπάτια, πεντακάθαρες ακρογιαλιές, υπέροχα τοπία, πέτρινοι κεντημένοι περιστεριώνες, μύλοι, αλώνια και ξερολιθιές, σπηλιές και γρανιτένιοι στρογγυλεμένοι ογκόλιθοι, μαρμάρινες κρίνες, πλακόστρωτα δρομάκια, καμάρες, ξωκλήσια, όλα δουλεμένα απ’ τον αέρα και το ανθρώπινο χέρι με αρκετή μαστοριά, ξετυλίγονται σε κάθε βήμα.

Συχνά επιβλητικό, κάποτε ήρεμο και άλλοτε μυστηριώδες, το πολυποίκιλο Τηνιακό περιβάλλον διακρίνεται για τη μοναδικότητά του σ’ ολόκληρο το Αιγιακό Αρχιπέλαγος.

18.12.2004
Η ΔΕΥΤΕΡΑ ΕΥΡΕΣΗ ΤΗΣ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥ ΕΙΚΟΝΟΣ ''ΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΤΗΝΟΥ''

 

Αριστείδης Κοντογεώργης

HOME

Vincenzo Family Hotel Rooms and accomodation in Tinos island, Cyclades, Greece

Copyright © 2003 Vincenzo Travel Agency. All rights reserved.
Francois Web design
®Δήμος Εξωμβούργου

 

 

ς