ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΤΗΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΤΡΙΠΟΤΑΜΟΣ

Είναι ένα Χριστουγεννιάτικο έθιμο που γίνεται κάθε χρόνο στις 25 Δεκεμβρίου σε ένα από τα αρχαιότερα και πιο παραδοσιακά χωριά της Τήνου, στον Τριπόταμο. Σύμφωνα με το έθιμο αυτό κάθε χρόνο μία οικογένεια αναλαμβάνει ορισμένες υποχρεώσεις για τον ενοριακό ναό του χωριού, τα Εισόδια της Θεοτόκου. Ο αρχηγός της οικογένειας αυτής  ονομάζεται «κάβος» και υποχρεώνεται να διατηρεί αναμμένο το καντήλι που βρίσκεται πάνω από την εικόνα της Γέννησης του Χριστού όλο το χρόνο, από την 1η Ιανουαρίου μέχρι και τις 31 Δεκεμβρίου. Επίσης, πρέπει να διατηρεί καθαρή την εκκλησία, να αναλαμβάνει όλα τα έξοδα της λειτουργίας των Χριστουγέννων και την προμήθεια με κεριά, καθώς και την παρασκευή  μίας μεγάλης λαμπάδας από πολλά μικρά κεράκια, όλα από καθαρό κερί. Ο αρχηγός το μεσημέρι των Χριστουγέννων παραθέτει γεύμα στο σπίτι του, όπου κάθονται μόνο οι άνδρες που κατάγονται από αυτό το χωριό - περίπου 50 άτομα - και ο παπάς της ενορίας. Όλοι οι άντρες είναι αρχηγοί των οικογενειών τους και για να πάνε στο τραπέζι παίρνουν μαζί το ψωμί τους, το πιρούνι τους, το κουτάλι τους και το κρασί τους, δεμένα όλα μαζί σε μία πετσέτα. Στη φάση του επίσημου αυτού γεύματος, το έθιμο φτάνει στην κορυφωσή του με την λαμπρότητα και τη γενναιοδωρία του «κάβου», ο οποίος προσφέρει πλούσιο γεύμα με σούπα μοσχαρίσια, κρεμμυδάτο – κοκκινιστό κρέας, βραστό κρέας και ντολμάδες. Το κρασί στο τραπέζι δεν πίνεται σε ποτήρια, αλλά στα λεγόμενα «τάσια». Πρόκειται για κύπελλα με ημισφαιρικό σχήμα από ορείχαλκο, τα οποία χρησιμοποιούνται μόνο αυτή τη μέρα και είναι δωρεά των χωριανών. Μετά το φαγητό μερικοί από τους παρακαθήμενους μαζί με τον παπά μεταφέρουν την εικόνα της Γέννησης του Χριστού στο σπίτι του οικοδεσπότη, ψάλλοντας Χριστουγεννιάτικα τροπάρια, η οποία τοποθετείται πάνω στο τραπέζι δίπλα στον παπά. Αφού ξανακαθίσουν όλοι στο τραπέζι, ο ιερέας μοιράζει αντίδωρο και ανάβονται κεριά απ΄ όλους, ίδια με αυτά που μοιράστηκαν στην πρωινή λειτουργία. Τότε ο παπάς ρωτάει ποιος θα είναι ο επόμενος «κάβος». Με την εμφάνιση του νέου κάβου, «γυρίζονται» δύο δίσκοι, ο ένας για τη βοήθεια του νέου κάβου και ο άλλος για τη βοήθεια του παπά. Αφού προσφερθούν τα γλυκίσματα και ευχηθούν όλοι στο νέο «κάβο» καλή επιτυχία για τις υποχρεώσεις που ανέλαβε, επιστρέφουν την εικόνα στην εκκλησία, ψάλλοντας πάλι Χριστουγεννιάτικα τροπάρια. Την επομένη 26 Δεκεμβρίου μαζεύονται όλοι πάλι στο σπίτι του παλιού κάβου και τρώνε ό, τι απέμεινε από την προηγούμενη μέρα. Οι υποχρεώσεις του παλιού «κάβου» τελειώνουν με το γεύμα των Χριστουγέννων, εκτός του ότι ευθύνεται να ανάβει το καντήλι της εικόνας μέχρι το τέλος του χρόνου. Στις 31 Δεκεμβρίου τελείται η λειτουργία στην εκκλησία και ακολουθεί η περιφορά της εικόνας για το «ποδαρικό» σε όλα τα σπίτια του χωριού. Κανένας δεν επιτρέπεται να επισκεφτεί πρώτος σπίτι του χωριού, πριν από την εικόνα.
Το έθιμο αυτό γίνεται από τα πολύ παλιά χρόνια και, όπως, φαίνεται θα συνεχιστεί  για πολλά ακόμα, εφόσον ο κατάλογος με τους «κάβους» φτάνει μέχρι το έτος 2025. Γεγονός, που αποδεικνύει ότι σήμερα είναι πιο εύκολο να καλυφτούν τα έξοδα των υποχρεώσεων ενός «κάβου», από ό, τι παλαιότερα, που οι οικονομικές συνθήκες ήταν ιδιαίτερα δύσκολες και ο «κάβος» βρισκόταν πάντα την τελευταία στιγμή.

Περισσότερα απο τον Νίκο Ζερβονικολάκη

ΕΘΙΜΟ ΑΓΑΠΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΚΤΙΚΑΔΟΣ

Κάθε χρόνο τη Δευτέρα του Πάσχα, μετά το τέλος της λειτουργίας στην καθέδρα του χωριού, την Υπαπαντή, γίνεται περιφορά της εικόνας της Αναστάσεως σε όλο το χωριό. Στις δώδεκα το μεσημέρι ο χτύπος της καμπάνας καλεί όλους τους ντόπιους, αλλά και τους επισκέπτες, σε μια αίθουσα, τη λεγόμενη Κοινή Τράπεζα, κάτω από τον Ιερό Ναό, χωρητικότητας 300 ατόμων. Εκεί, οι γυναίκες μαγειρεύουν σούπα από κρέας ( μοσχάρι ), ψητό κρέας ( μοσχάρι ) και διάφορους μεζέδες, όπως το έθιμο προστάζει. Μόλις σερβιριστεί το φαγητό σε όλους, αφού οι ιερείς λένε τρεις φορές το Χριστός Ανέστη, αρχίζουν να τρώνε. Μετά από το γεύμα ακολουθεί ψαλμωδία και ομιλία από τον εφημέριο του χωριού και στη συνέχεια επιμνημόσυνη δέηση για όλους τους εφημέριους που πέρασαν κατά καιρούς από την ενορία και για τις ψυχές των συγχωριανών. Όταν τελειώσει το τρισάγιο, «βγαίνει» ο δίσκος του Ιερού Ναού, όπου συνεισφέρουν όλοι οι πανηγυριώτες, για τη διατήρηση της Αγάπης.

ΒΕΓΓΕΡΑ

Η Βεγγέρα είναι ένα πανάρχαιο έθιμο που διατηρείται μέχρι σήμερα στα χωριά της Τήνου και ειδικά στο χωριό Υστέρνια τα κρύα βράδια του Χειμώνα. Το έθιμο αυτό συμβάλλει στην κοινωνικότητα των χωριανών, φέρνει πιο κοντά τις συγγενικές και φιλικές οικογένειες και χαρίζει στα παιδιά ατέλειωτη χαρά. Από νωρίς, η κάθε οικογένεια που προγραμματίζει μία βεγγέρα, ετοιμάζει το λυχνάρι με το λάδι και το φυτίλι του, το οποίο αποτελεί απαραίτητο οδηγό για το δρόμο. Οι γονείς και τα παιδιά συγκεντρώνονται νωρίς στο τραπέζι για να δειπνήσουν, και μόλις αυτό τελειώσουν και η μητέρα πλύνει τα πιάτα, ο πατέρας δίνει το σύνθημα της αναχώρησης. Τότε η γυναίκα ανάβει με σπίρτα το φυτίλι και η οικογένεια αναχωρεί. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής το μικρότερο παιδί βαστάει το λυχνάρι και πάει μπροστά. Πίσω του ακολουθεί το ανδρόγυνο και τα υπόλοιπα παιδιά της οικογένειας, ενώ ο πατέρας καθοδηγεί πάντα το μικρό παιδί, ποιον δρόμο θα ακολουθήσει και σε ποιο σπίτι θα πάνε τη βραδιά αυτή βεγγέρα. Φθάνοντας στον τελικό τους προορισμό, τα παιδιά και των δύο οικογενειών ξεχύνονται στην αυλή του σπιτιού και διασκεδάζουν παίζοντας διάφορα παιχνίδια. Αφού κουραστούν μπαίνουν στο σπίτι και η γιαγιά που κάθεται στον καναπέ αρχίζει να τους διηγείται παραμύθια. Δίπλα στο στρωμένο τραπέζι με διάφορες λιχουδιές, κάθονται οι μεγάλοι, ενώ η νοικοκυρά του σπιτιού πλέκει την προίκα της κόρης της. Η Βεγγέρα κρατάει μέχρι τις δέκα ή έντεκα το βράδυ και όταν τελειώσει, ανάβουν ένα - ένα όλα τα φανάρια και η μία οικογένεια καληνυχτίζει την άλλη.

ΤΑ ΧΟΙΡΟΣΦΑΓΙΑ

Σε μερικά χωριά της Τήνου, όπως στο χωριό Υστέρνια, το Φθινόπωρο, γίνονται τα «Χοιροσφάγια» με μεγάλη ιεροτελεστία. Από το Σεπτέμβρη, οι χωρικοί, άντρες και γυναίκες, ξεκινούν τις προετοιμασίες. Οι γυναίκες μαζεύουν μυρωδικά που τα ξεραίνουν στον ήλιο και μετά από μέρες τα τρίβουν. Οι ηλικιωμένες του χωριού τρίβουν τα μυρωδικά με το αλάτι και οι κοπέλες συγυρίζουν και ασβεστώνουν τα σπίτια, τις αυλές και το δρόμο και καθαρίζουν τα κρέατα και το λίπος που έχουν. Οι άνδρες φορτώνουν τα γαϊδουράκια τους με ξύλα ελιάς που θα χρειαστούν για τα χοιροσφάγια. Όταν μπει ο Οκτώβρης για τα καλά και αρχίσουν οι βοριάδες και τα πρωτοβρόχια, τότε οι χωρικοί αποφασίζουν ότι είναι πλέον κατάλληλος ο καιρός, για να σφάξουν τους καλοθρεμμένους χοίρους, που τους έτρεφαν όλο το χρόνο και που συνήθως ζυγίζουν 150 – 200 κιλά.
Ο νοικοκύρης του σπιτιού πρωί πρωί με τη βοήθεια φίλων και συγγενών του σφάζει το γουρούνι του και όλοι ανταλλάσσουν ευχές να είναι ο χοίρος καλοφάγωτος.
Όσην ώρα το καθαρίζουν και το πλένουν σχολαστικά, η νοικοκυρά κερνάει τους άντρες τσίπουρο, σταφίδες, καρύδια και ρόδια και ξεροτήγανα, αλλά και αφού μεταφέρουν το ζώο στο σπίτι του νοικοκύρη και αφού το κρεμάσουν ψηλά σε ένα τσιγκέλι συνεχίζονται το κέρασμα και οι ευχές. Τα εντόσθια του ζώου τα παίρνει η νοικοκυρά μαζί με δυο – τρεις επιδέξιες γυναίκες και τα πλένουν πολύ καλά. Το συκώτι θα τηγανιστεί και θα σερβιριστεί με πιλάφι. Οι γυναίκες ετοιμάζουν δείπνο για το βράδυ, για σαράντα άτομα περίπου, ενώ η κόρη του σπιτιού πηγαίνει στα σπίτια και προσκαλεί όλους όσους βοήθησαν στη σφαγή του χοίρου, καθώς και τις οικογένειές τους, τον παπά, το δάσκαλο και όσους ξένους βρίσκονται την ημέρα αυτή στο χωριό. Δύο μεγάλες σειρές από τραπέζια στολίζονται με κάτασπρα τραπεζομάντιλα και τα σερβίτσια. Το γεύμα είναι πλούσιο και περιλαμβάνει ποικιλία από σαλάτες, τυριά, ελιές, σαρδέλες και το φαγητό που έχει ετοιμαστεί. Όλοι κάθονται στο τραπέζι και οι γυναίκες σερβίρουν το κρασί από το βαρέλι που άνοιξε ο νοικοκύρης του σπιτιού για το καλό της ημέρας. Μόλις ο παπάς ολοκληρώσει την προσευχή του, ξεκινά το μεγάλο φαγοπότι. Αργότερα έρχονται τα βιολιά και το λαγούτο και με την μουσική τους ξεσηκώνουν τους παρευρισκομένους για χορό. Ο τρικούβερτος χορός, τα τραγούδια και το κέφι κρατούν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες.

Κάθε σπίτι με τη σειρά του αναβιώνει το έθιμο αυτό, με το οποίο εξασφαλίζεται το κρέας όλης της χρονιάς, κάθε τέτοια εποχή, μέχρι τις μέρες μας.



Photo album - ΧΟΙΡΟΣΦΑΓΙΑ στο χωριό Αγάπη

 

 

ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΗΝΟΥ

(ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ Ν. ΑΜΙΡΑΛΗ ΤΗΝΙΑΚΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΕΣ
Πληκτρολόγηση Μαρίνα Βιδάλη.)      

  1. Κάλαντα Αγίου Βασιλείου

       Αυτά  τα  τραγουδούσαν  συνήθως  στα  Μέσα  Χωριά  της  Τήνου.
Είναι από τα γνωστά  κάλαντα της πατρίδας μας, με μικρές παραλλαγές
στους διαφόρους τόπους. Αποτελούνται από 12 δίστιχα.

  1. Κάλαντα Αγίου Βασιλείου Τριποτάμου Τήνου
  2. Κάλαντα Βουρνιώτισσας
  3. Κάλαντα Θεοφανείων

        Αυτά  έχουν  ακροστιχίδα  το Αλφάβητο και  είναι 48  στίχοι,  αντι-
στοιχούν δύο στίχοι  σε κάθε γράμμα. Δεν υπάρχει  ορθογραφικό  λάθος
όσον  αφορά  τα   διάφορα   φωνήεντα   του  Αλφαβήτου  με  το  αρχικό
φωνήεν  του  στίχου,  π.χ.  Η - Ήτο,  Ι-Ίνα,  Ω-Ως.  Ή ακροστιχίδα  είναι
γνώρισμα , από  τον  4ο αι. μ.Χ ., των  Εκκλησιαστικών  Ύμνων και  Κα-
νόνων. Έχει την αρετή της αισθητικής  χάρης, διατηρεί  το διαφέρον  του
ακροατού και επί πλέον βοηθεί την απομνημόνευση η ακροστιχίδα Αυτά
τα έλεγαν-τραγουδούσαν κυρίως στα Δυο Χωριά.

Κάλαντα Φώτων

           Ήταν περισσότερο διαδεδομένα από τα κάλαντα των Θεοφανείων,
στα ίδια  μέρη  της Τήνου όπως  τα  προηγούμενα, αποτελούνται  από 22
στίχους και είναι μια συνοπτική παραλλαγή των θεοφανείων.
Δημοσιεύτηκαν  τα 1, 4  και 5  στην εφημερίδα  «Ο Φάρος της Τή-
νου», έτος 11ο, αριθ. φύλλου  125, Δεκέμβριος 1970.

      6.  Κάλαντα Λαζάρου

          Τα Κάλαντα αυτά τα έλεγαν την Κυριακή των Βαϊων και είναι από
τα ίδια μέρη,όπως και τα άλλα.
Δημοσιευτικάν  στην  εφημερίδα  «Ο Φάρος  της  Τήνου», έτος 13ο,
αριθ. φύλλου 140,  Απρίλιος-Μάιος  1972.
Μου έρχονται στη μνήμη τα παιδικά μου χρόνια, πριν από τον Β΄
Παγκόσμιο πόλεμο. Τότε τα παιδιά  της  χώρας (=πόλεως Τήνου) φτιά-
χναμε ένα στεφάνι από αγριολούλουδα και μετά  το τέλος της  λειτουργίας  της  Κυριακής των Βαϊων, η συντροφιά , που είχε φιλοτεχνήσει το
στεφάνι, γυρίζαμε  τους δρόμους και τα σοκάκια της γειτονιάς μας, και
όχι  μόνο,κρατούσαν ένας ή δυο το στεφάνι, οι υπόλοιποι τις αργινάρες
(αργινάρα,  ή  = ξύλο  περιστρεφόμενο  γύρο από  ένα οδοντωτό άξονα,
που προκαλούσε ένα άχαρο ήχο)  χωρίς να  χτυπάμε τις πόρτες των σπι-
τιών και να παίρνουμε λεφτά.
Τραγουδούσαμε:

Βάγιο-βάγιο τω βαγιώ,
τρώνε ψάρι και κολιό
και την άλλη Κυριακή
τρώνε κόκκινο αυγό,
για το πείσμα τω βραιώ
που σταυρώσαν το Χριστό.

Αφού τελείωνε όλη η περιοδεία, πηγαίναμε στο μώλο και ρίχναμε          
το στεφάνι στη θάλασσα.
Σημείωση:Η αργινάρα αποτελείται από δύο παράλληλα ξύλα, γύρω στα 10-
15 εκ. μήκος και 3-4 εκ.πλάτος. Μεταξύ των δύο αυτών ξύλων στο ένα άκρο κάθε-
τα ήταν καρφωμένο ένα λεπτό ξύλο –η γλώσσα- γύρω στα 3 εκ. πλάτος, στο άλλο
άκρο ήταν τρυπημένα τα ξύλα, απ’όπου περνούσε ένας άξονας ξύλινος, που το κά-
τω του άκρο χρησίμευε σαν λαβή για να κρατιέται. Ο άξονας αυτός μεταξύ των δυο
παραλλήλων ξύλων ήταν οδοντωτός και όταν  περιστρεφόταν η γλώσσα με τα δόντια
του άξονα έβγαζε έναν άχαρο ήχο.¨Εχει μείνει η παροιμιακή λαϊκή φράση για τον
παράφωνο και αδαή ψάλτη «αυτός είναι σαν αργινάρα»
1.Κάλαντα Άγιου Βασιλείου                                 
1.  Άγιος Βασίλης έρχεται, μα δεν μας εχαιρέτισε,                               
από την Καισαρεία  συ σ’ αρχόντισσα κυρία.
2.  Κάτσε να φας κάτσε να πιής, κάτσε τον πόνο σου να πης
κάτσε να τραγουδήσης και να μας καλοκαρδίσης.
3.  Μα ‘γω γράμματα μάθαινα και στο σχολειό μου πάγαινα,
τραγούδια δεν ηξεύρω, νάρθω τζόγια μου να σ’ εύρω.
4.  Αν είσαι και γραμματικός, άγιος και πνευματικός
πες’ μας την άλφα-βήτα νάχης το Θεό βοήθεια.
5.  Χλωρό ραβδί, ξερό φλασκί, άσπρο σταφύλι ροζακί
χλωρά  βλαστάρια πεφτούν, ρόιδο κόκκινη βιολέττα.
6.  Απάνω στα βλαστάρια της και τα περικλωνάρια της
πέρδικες κελαϊδούσαν, τζόγια μου και σε ξυπνούσαν.
7.  Δεν ήταν μόνο πέρδικες γαριφαλλιές  λεβέντικες,
μα ήταν και τριγωνάκια, μαύρα μου γλυκά ματάκια.
8.  Μα κατεβαίναν πέρδικες γαρυφαλλιές λεβέντικες,
μα πίναν και ανεβαίναν και ροϊδόσταμο μας ραίναν.
9.  Μας ραίναν τον αφέντην μας τον Ρήγα τον λεβέντη μας,
τον πολυχρονεμένο πούν στον κόσμο ξακουσμένος.
10. Βαστά λιβάνι και κερί, ζαχαροκάντιο ζημωτή,
χαρτί και καλαμάρι δες κι εμέ το παλληκάρι.
11.Το καλαμάρι έγραφε βενέτικες μου κάτσιφες
και το χαρτί είν η άσπρη είσαι σαν το χιόνι.
12. Από τη μαύρη κοττα σας κανένα αυγουλάκι,
κι’από τον χοίρο τον παχύ κανένα κομματάκι.
     2.Κάλαντα Αγίου Βασιλείου Τριποτάμου Τήνου
¨Αγιος Βασίλης έρχεται και δεν μας καταδέχεται
κι από της μάνας έρχεται και στο σχολειό πηγαίνει.
Κάτσε να φας κάτσε να πιείς κάτσε τα πάθη σου να πείς,
κάτσε να τραγουδήσεις και να μας καλοκαρδίσεις.
5  Εγώ γράμματα μάθαινα να σας ειπώ το πάθαινα
τραγούδια δεν ηξεύρω νάρθω τζόγια μου να σ’ εύρω,
¨Αν είσαι και γραμματικός  Άγιος και Πνευματικός
πες μας την Αλφαβήτα νάχης το Θεό βοήθεια.
Και το ραβδί ακούμπησε να πει την Αλφαβήτα
10  μα το ραβδί ήταν ξερό χλώρα βλαστάρια ανθούσε
και επάνω στα βλαστάρια του χόρευε με την μάνα του.
Πέρδικες κελαίδούσαν και γλυκά τον εξυπνούσαν,
πέρδικες πετροπέρδικες γαρυφαλιές λεβέντικες,
ήταν κι ο Άγιος Βασίλης ο λεβέντης ο ασίλης.
15  Εσένα αφέντη σου ‘πρεπε καριόλα να κοιμάσαι
βελούδα να σκεπάζεσαι να μην κρυολογάσαι.
Κι ακόμα σου επρέπανε φλουριά να κοσκινίσεις
και τα αποκοσκινίδια τους εμάς να μας τα δίνεις.
Πολλά ‘παμε τα’αφέντη μας και της κυράς μας.
20  Κυρά λιγνή, κυρά ψιλή, κυρά γαϊτανοφρουσα
οταν σε γένναν η μάνα σου όλα τα δέντρα ανθούσαν.
Τα δέντρα ανθούσαν ζάχαρη και τα βουνά πιπέρι
και του κοράκου το πτερό βάζεις καϊμακοφρείδι.
Πολλά παμε και της κυράς ας πούμε και της κόρης
25  έχεις και κόρη έμορφη διαβάζει ιστορία                      
ούτε στον κόσμο βρίσκεται ούτε στη Βενετία.


  Πολλά ‘παμε της κόρης σας άς πούμε και του γιού σας.
Έχεις και γιο στα γράμματα διαβάζει το ψαλτήρι
να τον ‘ξιώσει ο Θεός να βάλει πετραχείλι.
30  Πολλά ‘παμε του γιούκα σας κι ώρα περιδιαβένει
κι είναι πολλή παρέα μας και θέλει να πηγαίνει.
Καληνύχτα και του χρόνου*.
3.Κάλαντα Βουρνιώτισσας
Νέος χρόνος ανατέλλει η περιτομη Χριστού,
και η μνήμη του Αγίου Βασιλείου του σεπτού.
Άγιε Βασίλειε, δόξα των Ιεραρχών,
Φύλαξέ μας την Ελλάδα άπ’ το πλήθος των εχθρών.
5    Μεγαλόχαρη της Τήνου και μητέρα των πιστών,
δώσε ομόνοια και Αγάπη στον Ελληνικό λαό.
Η Βουρνιώτισσά μας είναι των Αγγέλων η κυρά ,
Και χαρίζει στους πιστούς της την ειρήνη και χαρά.
Η Βουρνιώτισσά μας δίνει στους αρρώστους την υγειά.
10   εις τους γέρους τη γαλήνη, πρόοδο εις τα παιδιά.
Από το υστέρημά σας δώσετε ευλαβικά,
Για την πάνσεπτο εκκλησία πουν’ εκεί στην ερημιά.
Όσοι λείπουνε στα ξένα, στα στα καράβια, στο στρατό,
Της Βουρνιώτησσας η χάρη να τους φέρει με το καλό.
15   Ο Σύλλογος της Βουρνιωτίσσης εύχεται χρόνια πολλά,
και ευχαριστεί τους πάντες για την κάθε προσφορά.
Σημείωση:  Η Βουρνιώτισσα είναι ένας ναός στο βόρειο μέρος του νησιού
-στα Βουρνά  <Βορεινά- αφιερωμένος στο Γενέθλιον της Υπεραγίας Θεοτόκου.Γρα-
πτες ιστορικές μαρτυρίες έχουμε από έγγραφο της Ιεράς Μονής Κεχροβουνίου Τη-
νου από το 1768.  Αποτελεί Μετόχι της Ιεράς Μονής Κεχροβουνίου . Πανηγυρίζει
δυο φορές το χρόνο α) την 8 Σεπτεμβρίου και β) την 24  Σεπτεμβρίου, της Μυρτι-
διώτισσας, την πανήγυρη αυτή τελεί η Ιερά Μονή.
Από το 1925 συνεστήθη σύλλογος υπό τον τίτλο: «ΣΥΛΛΟΓΟΣ
ΒΟΥΡΝΙΩΤΙΣΣΗΣ» από τις συνδρομές των μελών του και από διάφο-
ρες άλλες εκδηλώσεις που πραγματοποιεί π.χ. τα κάλαντα την Πρωτοχρονιά και την χοροεσπερίδα την απόκρεω αναλαμβάνει α) τα έξοδα της
πανηγύρεως την 8 Σεπτεμβρίου και β) φροντίζει για την συντήρηση του
Ιερού Ναού και των διαφόρων κτισμάτων-ξενώνων που υπάρχουν για
να εξυπηρετούν τους προσκυνητες.
Ο Σύλλογος λοιπόν της Βουρνιωτίσσης έχει φτιάξει ένα ομοίωμα
του Ιερού Ναού της Παναγίας της Βουρνιώτισσας και κάθε χρόνο πα-
ραμονή της Πρωτοχρονιάς η νεολαία της πόλης της Τήνου περιφέρει
αυτό σ’ όλες τις γειτονιές τραγουδόντας αυτά τα Κάλαντα.
Είναι 16 Δεκαπεντασύλλαβοι  στίχοι και δεν έχουν δημοσιευθεί*.

*Τα Κάλαντα αυτά του Τριποτάμου τα τραγουδούσε η Μαρούλα Ν. Βιδάλη
από τον Τριπόταμο, η οποία πέθανε 90χρονη στις αρχές του 1953. Μου τα αφηγή-
θηκε η Μαργαρίτα Αναστ. Αλβέρτη, όπως τα είχε συγκρατήσει στη μνήμη της ακού-
γοντάς τα κατά την παιδική της ηλικία Αποτελούνται από 32 δεκαπεντασυλλάβους
στίχους και δεν έχουν δημοσιευτεί.


4.Κάλαντα Θεοφανείων
Α.  Άρχισε η γλώσσα, άρχισε τούτο τ’ αλφαβητάρι, 
χωρίς να έχη μάθησι, με του Χριστού τη χάρι.
Β.  Βουλή σου ήταν Κύριε να βαπτισθής Χριστέ μου,
στον Ιορδάνη ποταμό να έμπης Πλαστουργέ μου.
Γ.  Γεννήθηκες ως άνθρωπος, στον κόσμο φανερωθής
κι’ άπ’ την αιώνια κόλαση να μας ελευθερώσης.
Ζ.  Διάβολος πατήθηκε κι’ έχει μεγάλη ζάλη,
πως ο Χριστός βαπτίστηκε μέσα στον Ιορδάνη.
Ε.  Εφώναξαν και επρόσταξαν όλοι «θα βαπτιστούμε
Στον Ιορδάνη ποταμό όλοι μέσα να μπούμε».
Ζ.  Ζητά ο ίδιος ο Χριστός τον Άγιο Ιωάννη,
να βαπτισθούμε και οι δυό μέσα στον Ιορδάνη.
Η. Ήτο λαός αρίθμητος να βαπτισθούν προσμέναν
μα ήτανε πάρα-πολλοί και δεν τους επροφταίναν.
Θ. Θωρούντα εφοβήθηκε κι’ ο Άγιος Ιωάννης,
πως είδε κι’ όταν έστρεψε πίσω ο Ιορδάνης.
Ι.   Ίνα άνοιξαν τα ουράνια κατέβη τ’ Άγιο Πνεύμα
στον Ιορδάνη ποταμό ως είδος περιστέρα.
Κ. Και στου Χριστού την κεφαλή πηγαίνει και καθίζει,
σ’ αυτόν τον αναμάρτητο π’ όλο τον κόσμο ορίζει.
Λ. Λαβών το θάρρος άπ’ εμέ κι έλα και βάπτισέ με
την χείρα μου στην κεφαλή έλα και πόρευσέ με.
Μ. Με θάρρος κι’ αναστεναγμό αρχίζει να βαπτίζη,
Ο Ιωάννης τον Χριστο π’ όλο τον κόσμο ορίζει.
Ν. Νικήθηκε ο Διάβολος με τούτα τα σημεία,
Κι’ έχασε τον Ύψιστο, Χριστού την παρουσία.
Ξ.  Ξέσπασε όλος ο λαός και ο Άγοις Ιωάννης,
πως όταν εσυρέγετο πίσω ο Ιορδάνης.
Ο.  Όλος ο κόσμος έλαμψε και όλοι απορούσαν,
την παρουσία του Χριστού πέσαν και προσκυνούσαν.
Π. Πιστέψανε στον Κύριο μετά να βαπτισθούνε,
πως είναι αληθινός Θεός κι’ όλοι τον προσκυνούνε.
Ρ.  Ρώτησεν ο Πανάγαθος Υπερδεδοξασμένος,
ποιός νάναι από τους δυό πιο καλοβαπτισμένος;
Σ.  Συ, ώ Πανάγαθε Θεέ,τι ερωτάς εμένα;
αφού εγώ βαπτίσθηκα άπ’ τα δικά σου χέρια?
Τ. Τα λόγια σου είναι χρυσά, σ’ ό,τι κι’ αν σε ρωτήση,
Χρυσόστομο είς το εξής θα σε ονοματίση.
Υ. Ύστερα που εβάπτιζε και όλοι απορούσαν,
την παρουσίαν του Χριστού πέφταν και προσκυνούσαν.
Φ. Φωνή μεγάλη ακούσθηκε μέσα στον Ιορδάνη,
που ο Χριστός βαπτίζεται από τον Ιωάννη.
Χ. Χίλιες χιλιάδες εκατό στέκανε ένα γύρο,
κι’ όλοι εβαπτίσθηκαν με τούτο το σημείο.
Ψ. Ψυχές εκαθαρίσθηκαν από την αμαρτία,
σ’ όλο τον κόσμο έλαμψε Χριστού η παρουσία.
Ω. Ως άπαντες π’ ακούσατε τούτο τ’ αλφαβητάρη,
βοήθεια να έχετε, με του Χριστού τη χάρι.

*Γεωργίου Ι. Δώριζα, «Οι εκκλησίες και τα προσκυνήματα της Τήνου»,
εκδόσεις  «ΤΗΝΟΣ»  Αθήναι  χ.χ. σ. 95-102. Γεώργιος  Ν.  Αμιραλής, φιλολο-
γος,  «Τηνιακές  Ανταύγειες», Ιστορία-Λαογραφία, Πανελλήνιον Ιερόν Ίδρυμα
Ευαγγελιστρίας Τήνου, Αδελφότης τω  Τηνίων έν Αθήναις, Αθήνα 1996, σ.266-
267.


5. Κάλαντα Φώτων
Σήμερα είναι του φωτος π’ αγιάζεται ου κόσμος
κι’οι παπάδες περπατούν με το Σταυρό στο χέρι.
Και μεσ’τα σπίτια μπαίνουνε και λεν’τον Ιορδάνη
βοήθεια να τον έχουμε τον Μέγα Ιουάνη.
5   Αυτή δεν είναι γιορτή σαν τις απερασμένες
παρ’ είναι μεγάλη και φρικτή και δοξολογισμένη.
Γιατί είν’τα Θεοφάνεια ανθρώπων σωτηρία,
που καταδέχ’κε ου Χριστός χωρίς να έχη χρεία.
Στη Γαλιλαία ήτανε κι’ ήρθε στον Ιορδάνη,
10   δια να λάβη βάπτισμα από τον Ιουάνη,     

    Εγώμαι ου δούλος  Σου Χριστέ και πώς να Σε  βαπτίσω;
την Αχραντόν Σου κορυφήν πώς ημπορώ να αγγίσω;
Τα χέρια μου να μην καούν και σαν κερί να λειώσουν.
Εσήκωσεν ου Πρόδρομος του δεξιό του χέρι,
15   θαύμα μεγάλο έγινε σ’όλοι την οικουμένη.
Κι’οι θάλλασες κι’οι ποταμοί χορεύαν την χαρά τους
κι’πάλιν άπ’του φόβου τους εστράφησαν και φεύγουν.
Κι’ ου ουρανός εσκίστηκε κι’ εβγήκε περιστέρα,
τ’ Άγιο Πνεύμα ήτανε κι’ ήρθε να μαρτυρήση,
20   πως ο Χριστός  βαπτίζεται σ’ανατολή και Δύση.
Κι’ αν είναι με το θέλημα χρυσή μου περιστέρα,
ανοίξετε την πόρτα Σας να πούμε καλησπέρα.
6.Κάλαντα του Λαζάρου
Ήρθ’ ο Λάζαρος , ήρθαν τα Βάγια.
ηρθ’ η Κυριακή που τρών τα ψάρια.
-Που ‘σουν Λάζαρε, που ‘σουν κρυμμένος;
-Ήμουν στη γη βαθιά θαμμένος,
5   και με τους νεκρούς,νεκρός κι’ αποθαμένος.
-Πες μου Λάζαρε κάτω στη γη, τι είδες;
-Είδα βάσανα, πόνους, καημούς και πίκρες.
Δώστε μας κανένα αυγό για ψημένο για ωμό,
Να το βλογήση ο Θεός, να το φάη ο Λάζαρος.
10  Όξω ψύλλοι και κοριοί, μέσα Απρίλης και Λαμπρή.

 

 


Contact us

Vincenzo Family Hotel Rooms and accomodation in Tinos island, Cyclades, Greece

Copyright © 2003 Vincenzo Travel Agency. All rights reserved.
Web design MaryG