Tinos general  information
Recent events in Tinos
Tinos culture
Tinos bussines guide
Tinos tourist guide
Tinos beaches
Tinos night life
Tinos photo gallery
Tinos environment
Music chart mtv , sport, news, football
Tinos links
Newspaypers





ΘΥΜΗΣΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΞΕΘΩΡΙΑΖΟΥΝ

Γυρνώντας πίσω στα παιδικά μου χρόνια, θυμάμαι τόσα πράγματα που σημάδεψαν τη ζωή μου. Κι έμειναν σταθμοί στη μνήμη μου. Στη Στενή, στο χωριό που γεννήθηκα και μεγάλωσα, ορισμένα σημεία και κομμάτια έχουν μείνει ανεξίτηλα στο μυαλό μου, τότε που οι στιγμές μοιάζαν αιώνες και τα δρώμενα του τόπου μου είχαν μεγάλη διάσταση. Τότε που οι …σκαφτιάδες του μόχθου, οι εργάτες της γης, οι θεριστάδες της γλυκιάς σοδιάς, οι τρυγητές των ωραίων ιδανικών, οι συνεχιστές κι οι πραγματευτάδες της παράδοσής μας πρωτοστατούσαν με ενεργό και καθοριστικό ρόλο στης κάθε εποχής τα τεκταινόμενα. Σ’ αυτούς θα προσπαθήσω να κάνω μια αναφορά, που ίσως οι νεότεροι δεν ξέρουν κι αδιαφορούν, όμως της Ιστορίας οι πτυχές της κάθε περιοχής είναι τα πλούτη της κι η κληρονομιά της. Τότε που η Στενή ήταν ένα αγροτικό και κτηνοτροφικό κέντρο, με τις εξοχές της φυσικά, με πολλά ζώα, γελάδια, κατσικοπρόβατα, χοίρους. Αυτοί οι δουλευτάδες οι ακούραστοι πάλευαν με τη γη τους, είχαν αμπέλια, αγρέλια, κήπους. Με την αξιοσύνη τους τα σπίτια τους πάντα γεμάτα από τυροκομικά προϊόντα, χοιρινά, λάδι, κρασί, ρακί, κι όλα τα παράγωγα των κήπων. Αλεύρι δικό τους από κριθάρι, στάρι, που το άλεθαν στους ανεμόμυλους και που ζύμωναν ψωμιά οι νοικοκυρές. Τα σπίτια στα πανηγύρια γεμάτα, στις ονομαστικές γιορτές επίσης, με τα ντόπια γλυκά φίλευαν τον κόσμο. Τυρόπιτα από γνήσιο (πετρωτό) τυρί, σκεπαστή, ξεροτήγανα, παστέλια, λουκουμάδες, τηγανίτες. Στις βεγγέρες τα βράδια δεν έλειψε το ξινόγαλο με τα σύκα τα ξερά. Εδώ θα αναφερθώ στο γεγονός ότι είχε πολλές συκιές η περιοχή. Μάζευαν τα καλά σύκα, τα επιτραπέζια, τα παξιμαδάτα, τα μαρώνια, τα ξινόσυκα και τα αρκουμπνόσυκα, αυτά απ’ τα δέντρα που λέγονται αρκουμπνιές, συκιές κι αυτές. Όταν ήταν η εποχή των φρέσκων τα ’τρωγαν. Ξέραιναν όμως για να ’χουν το χειμώνα. Και λιαστά όμως και φουρνιστά σύκα τα οποία ήταν περίφημα. Τα πολύ σκάρτα τα ’διναν στους χοίρους.
Άλλη παράμετρος ήταν η αμπελοκαλλιέργεια, τότε που η περιοχή μας είχε πολλά αμπέλια. Την εποχή του τρύγου γέμιζαν τα χωράφια από κόσμο που με κέφι έκοβαν το γλυκό σταφύλι. Οι κατηγορίες των σταφυλιών ήταν οι παρακάτω: Τα επιτραπέζια, ροζακί, κρητικά, σιδερίτες (ή αζντιρίτες), σκαθάρια και ασπράδια. Αυτά που έβγαζαν κρασί ήταν τα κουμαριανά, οι γκτούρες, τα ποταμίσια και τα βοϊδομάτικα, που ήταν και επιτραπέζια. Το πατήρι ήταν σε κάθε σπίτι στο κατώι. Τρία-τέσσερα άτομα πατούσαν τα σταφύλια δυο-τρεις μέρες, χώρια πατούσαν το άσπρο κρασί και χώρια το μαύρο. Ακριβώς κάτω απ’ το πατητήρι ήταν το αποδοχάρι, που έτρεχε μέσα το κρασί. Κατόπιν το περνούσαν απ’ το τρυπητό και το ’βαζαν στ’ ασκιά, από δέρμα ζώων πχ. κατσίκι. Οι νοικοκυρές κουβαλούσαν στους πατητές τηγανίτες, λουκουμάδες, καρύδια, σύκα ξερά. Σε περιπτώσεις που ο παραγωγός είχε πολλά άτομα (υπήρχαν εργάτες που δούλευαν μερόνυχτα) οι τότε νοικοκυρές έφερναν στους κουρασμένους ανθρώπους πηχτή, λιαστές ντομάτες, τουρσιά, σύγλινα, λουκάνικα, λούζες και τράχηλα (ένα είδος μυζήθρας σημερινό ας πούμε ροκφόρ) μετά άρχιζε η ιεροτελεστία του ρακιζιού.
Αφού έμεινε η στροφιλιά σε δοχεία είκοσι μέρες περίπου έρχεται η ώρα για να βγει το ρακί. Πανηγύρι σωστό και η ιεροτελεστία του αποστάγματος. Ο καζανάτορας είχε τον κυρίαρχο ρόλο, ο βοηθός που επέβλεπε τη φωτιά κουβαλούσε ξύλα κι ένας ή δυο ακόμα βοηθούσαν στο κατέβασμα του καζανιού και σε άλλες πρόσθετες δουλειές, ενώ παραστεκάμενοι υπήρχαν πολλοί και κέφι, γέλια, αστεία, σόκιν  επικρατούσαν στον όλο χώρο. Τα μεζεδάκια απαραίτητα, τα γνωστά που προανέφερα, σαν τη μουσταλευριά τη φρέσκια που έφτιαχναν οι γυναίκες κρατώντας μούστο, όπως έφτιαχναν και το ξακουστό πετιμέζι. Το μυριστό και αχνιστό ρακάκι δοκιμαζόταν από όλους. Αυτά τα ωραία πράγματα, οι τότε προετοιμασίες των ευλογημένων προϊόντων, των ανθρώπων που είχαν αναλώσει τη ζωή τους στα αγαθά που τους πρόσφερε η ξερή τους μάνα γη.
Άλλη παράμετρος που αξίζει να γραφεί ήταν ο τρόπος του οργώματος. Τότε που δεν υπήρχαν τα τρακτέρ, οι φρέζες που κάνουν τώρα τη δουλειά εύκολη των λίγων γεωργών που υπάρχουν πια, δυστυχώς. Το όργωμα το ’λεγαν ζευγάρι. Επιστράτευαν δυο αγελάδες για το σκοπό αυτό. Ένα τεράστιο ξύλο φτιαγμένο από ειδικούς που λεγόταν ζυγός ακουμπούσε στο λαιμό των ζώων. Στη μέση ακριβώς υπήρχε μηχανισμός που αποτελείτο από τη λούρα, το σκοινί που ένωνε τη στρογγυλή θηλιά με το νίτερ. Το υπόλοιπο ξύλο που κατέβαινε προς το χειράλετρο, το τιμόνι ας πούμε και τη γούλα, που ήταν ακριβώς πριν το αλέτρι. Δεξιά και αριστερά στα κεφάλια των ζώων υπήρχε κυκλικό ξύλινο περιλαίμιο, που ονομαζόταν ζεύλα ή ζεύγλα, και το σκαπτικό εργαλείο που όργωνε το χώμα, το υνί ή ’νι. Όλα αυτά τα εξαρτήματα ονομάζονταν ζγάλετρα. Το δε ’νι ήταν ένα τεράστιο ατσάλινο αντικείμενο αιχμηρό. Ο γεωργός οδηγούσε τα γελάδια μπρος-πίσω στο χωράφι, ενώ μετά έσπερνε με τ’ άλλο χέρι το στάρι ή το κριθάρι. Ακολουθούσε σε δυο μέρες το σανίδωμα. Πάλι με τα γελάδια, που αντί του αλετριού τοποθετούσαν με τρόπο εξειδικευμένο ένα ξύλο σα σχεδία, κομματιαστό που ο αναβάτης με το βάρος του ίσιωνε με το πλατύ ξύλο όλο το χωράφι να στρωθούν οι βόλοι του χώματος.
Όταν ερχόταν η εποχή του καλοκαιριού ήταν η εποχή του θερίσματος, του αλωνίσματος και του λιχνίσματος. Την εποχή του θέρους οι γεωργοί θέριζαν με ζεστό καιρό, γιατί με αντάρα και υγρασία τα στάχυα δεν κόβονταν. Μετά το θερισμό οι θημωνιές πήγαιναν στ’ αλώνια. Εκεί πάντα με τη βοήθεια μιας αγελάδας  που κρατούσε πάντα την ουρά της γύριζε ο άνθρωπος στ’ αλώνια γύρα-γύρα, μέχρι να σπάσουν σχεδόν τα άχυρα και να μείνει ο καρπός. Κατόπιν αυτών και όταν τέλειωνε το αλώνισμα που κρατούσε μέρες ανάλογα με την ποσότητα που είχε ο παραγωγός, τα βράδια τα ήσυχα, χωρίς αέρα, οι γεωργοί λίχνιζαν με τα δικριάνια. Πετούσαν ψηλά τα στάχυα για να πέσει ολοκληρωτικά ο καρπός απ’ τ’ άχυρο. Τα δικριάνια ήταν ένα είδος μεγάλου πιρουνιού. Μετά τα κοσκίνιζαν με τα δρυμόνια και φυσικά ξεχώριζαν τον καρπό για να τον πάνε μετέπειτα στους ανεμόμυλους να ’χουν το αλεύρι της χρονιάς τους.
Αυτά τα αξιοθαύμαστα πράγματα έκαναν αυτοί οι ακούραστοι και προκομμένοι παλιοί άνθρωποι που είχαν μεράκι και αγάπη για την ξερή τους γη. Και όμως συνεχώς δημιουργούσαν. Τα κατώγια τους πάντα πολύ περιποιημένα με τα κιούπια τους, με λάδι, παστά χοιρινά, λουκάνικα, σύγλινα χωμένα στη γλίνα (πάχος του χοίρου), ξερές ντομάτες, αγκινάρες, πηχτές, κάππαρη, ρίγανη, σταφίδες ξερές, σύκα, κρασιά, αλεύρι και άλλα αγαθά που αποχτούσαν με τον ιδρώτα τους. Στα σπίτια τους, πάνω στα παράθυρα υπήρχαν τα υπέροχα τυριά κρεμασμένα. Τα μαλαθούνια, τα κατσικίσια, τα πρόβεια, τα αγελαδινά, …όπως και στην άρμη έβαζαν το πετρωτό τυρί τους.
Σ’ εκείνες οι ευλογημένες εποχές των παλιών χρόνων, τότε που όλα είχαν αξία, γυρνά το ώριμο πια μυαλό μου. Θυμάμαι τους γάμους, που κρατούσε το γλέντι τρεις μέρες και τρεις νύχτες! Όλες οι εκδηλώσεις, Χριστούγεννα, Πάσχα, οι ενορίες, τα ξωκλήσια είχαν την τιμητική τους. Της Παναγίας επίσης. Οι Απόκριες, οι βεγγέρες, η καθημερινότητα και κάθε λεπτομέρεια της ζωής είχε μια αίγλη, μια μεγαλοπρέπεια που τη  ζούσες συνειδητά και τα χόρταινες όλ’ αυτά. Τώρα τα γόνιμα χωράφια, οι κήποι, γίναν καυκάρες! Όλα έχουν όψη ερήμωσης. Κι όμως τις νύχτες τις ήσυχες, αν κάποια ευαίσθητη ψυχή αφουγκραστεί, θ’ ακούσει όλες αυτές τις υπέροχες φωνές του παρελθόντος να λένε: «Εδώ υπήρχε πολιτισμός». Τώρα περάσαμε στην εποχή της σύγχρονης περιόδου. Είμαστε γεμάτοι άγχος και συνεχώς τρέχουμε να προλάβουμε. Τι; Αναπάντητα θα μείνουν τα ερωτήματα. Γεγονός είναι πως έχουμε ξεχάσει αυτά τα ιερά διδάγματα των προπαππούδων μας, των γονιών μας. Αν καταφέρουμε να τα φυλάξουμε σε μιαν άκρη της ψυχής μας, όσα προανέφερα, θα ’ναι μια καλή αρχή. Ποτέ όμως δε θα τους μοιάσουμε. Ποτέ δε θα γίνουμε οι συνεχιστές, οι σκυταλοδρόμοι, οι λαμπαδιδρόμοι της ιστορίας μας. Δε θα μας αφήνει το σύστημα. Κι όσο κι αν είναι οδυνηρό, θα κουνάμε το σώμα μας σα ρομπότ, ενώ το μυαλό μας θα γεμίζει απ’ τα φθηνά επιχειρήματα.


Στενή Τήνου, Νοέμβριος 2008
Αγγελική Μωραΐτου-Γυφτογιάννη


Home | Γενικές πληροφορίες | Η ζωή της πόλης | Επαγγελματικός οδηγός | Τουριστικός οδηγός | Διασκέδαση | Περιβάλλον | Τεχνολογία | Διάφορα | Web design |Links |Επικοινωνία |Χάρτης του Site |Πείτε μας τη γνώμη σας


Copyright © 2003 Vincenzo Travel Agency. All rights reserved.
Web design
Vincenzo Family Hotel Rooms and accomodation in Tinos island, Cyclades, Greece